هلدینگ دارویی تیپیکو در تازه‌ترین مجمع عمومی خود، از یک سال پُرچالش اما پُربازده گفت؛ سالی که در آن، شش شرکت زیان‌ده به سودآوری رسیدند، سود خالص گروه دو برابر شد و ارزش بازار آن از مرز ۹۸ همت عبور کرد. مدیرعامل این مجموعه با تشریح برنامه‌های آینده از چشم‌انداز سود ۵۰ همتی و ورود به حوزه زیست‌فناور خبر داد.

تیپیکو؛ از بحران تا صدرنشینی بازار دارو با جهش ۱۰۰ درصدی سود

به گزارش کیوسک خبر، گروه سرمایه‌گذاری دارویی تأمین (تیپیکو) در شرایطی مجمع عمومی عادی سالانه خود را با حضور ۸۲.۷۸ درصد از سهامداران برگزار کرد که گزارش عملکرد این هلدینگ دارویی نشان‌دهنده تغییرات بنیادین در ساختار مالی و عملیاتی مجموعه است. محمد نادری‌علیزاده، مدیرعامل تیپیکو، با اشاره به اینکه تیم مدیریتی جدید از دیماه ۱۴۰۳ کار خود را آغاز کرده، گفت: عبور از هشت چالش بزرگ، مسیر صعودی تازه‌ای برای این شرکت ترسیم کرده است.

از تأسیس تا تحول در سرمایه

پیشینهٔ این مجموعه به سال ۱۳۸۲ بازمی‌گردد که به‌صورت سهامی خاص پا گرفت و در سال ۱۳۹۲ با ورود به بورس، سهامی عام شد. پس از حدود شش سال وقفه، سرانجام در سال ۱۴۰۵ سرمایه شرکت از ۱۱۰۰ میلیارد تومان به ۳۲۰۰ میلیارد تومان افزایش یافت. در حال حاضر، ۳۵ درصد از سهام در اختیار شستا، ۱۷.۵ درصد مربوط به صندوق بازنشستگی عشایر و ۱۴.۵ درصد به سرمایه‌گذاری توسعه رفاه تعلق دارد و باقی سهام میان سایر سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی توزیع شده است.

زنجیره‌ای کامل از تولید تا توزیع

این هلدینگ با ۲۴ شرکت تابعه، زنجیرهٔ کاملی از تحقیق و توسعه تا پخش دارو را پوشش می‌دهد. قدیمی‌ترین عضو این مجموعه، شرکت پخش هجرت با قدمتی ۹۰ ساله و جدیدترین آن، پخش اکسیر است که از سال ۱۳۸۷ فعالیت خود را آغاز کرده است. مراکز تولیدی در ۱۱ استان و شبکه توزیع در ۲۵ استان کشور گسترده شده و خدماتی به مراکز درمانی، داروخانه‌ها و دانشگاه‌های علوم پزشکی ارائه می‌شود. از مجموع شرکت‌های تابعه، ۲۰ شرکت بورسی و ۴ شرکت غیربورسی هستند و سه شرکت وابستهٔ دیگر نیز دو عضو بورسی و یک عضو غیربورسی دارند.

ارزش دفتری سهام زیرمجموعه‌ها حدود ۱.۸ همت برآورد شده، در حالی که ارزش بازار آنها در پایان اردیبهشت‌ماه به ۵۲ همت رسید و در آخرین روز معاملاتی نماد تیپیکو، این عدد به ۹۰ همت افزایش یافت. تولیدات گروه شامل حدود هزار و ۶۶۷ قلم دارو، شامل هزار و ۴۱۹ محصول نهایی، ۲۱۵ مادهٔ اولیه و ۳۳ محصول نیمه‌ساخته است.

برخورد با هشت مانع بزرگ

مدیریت تازه‌وارد در نخستین گام‌ها با مشکلات متعددی روبه‌رو بود: شش شرکت زیان‌ده و بحرانی؛ ترکیب ناقص هیئت‌مدیره و نبود مدیرعامل در برخی واحدها که مانع از دریافت کارت بازرگانی می‌شد؛ انبوهی از پرونده‌های مالیاتی و قضایی؛ مطالبات معوق و کمبود نقدینگی؛ سرمایهٔ ناچیز و اعتبار مالی اندک در نظام بانکی؛ استقبال کم از سهام گروه در بازار؛ و همچنین عملکرد جزیره‌ای واحدها که از همافزایی جلوگیری می‌کرد.

برای رفع این موانع، طی سه ماه نخست، ۱۴ مدیرعامل جدید و ۳۱ عضو تازهٔ هیئت‌مدیره در شرکت‌های تابعه منصوب شدند. به گفتهٔ مدیرعامل مجموعه، اکنون هیچ‌یک از شرکت‌های گروه با مشکل نبود مدیرعامل یا نقص در ترکیب هیئت‌مدیره مواجه نیستند و تمامی واحدها از وضعیت پایدار و سودآور برخوردارند.

تزریق نقدینگی و افزایش همافزایی

طی ۲۰ ماه گذشته، با مذاکره با سازمان تأمین اجتماعی، وزارت بهداشت و بانک مرکزی، بیش از ۳۵ همت نقدینگی و ۱۳۷ میلیون دلار تسهیلات ارزی به گروه وارد شده است. این منابع به‌گونه‌ای هدایت شد که از شرکت‌های توزیعی به سمت تولیدکنندگان مواد اولیه جریان یابد. همچنین در سال ۱۴۰۴، حدود ۷۱ درصد از محصولات تولیدی، در درون خودِ زنجیرهٔ ارزش گروه به فروش رسید. خرید تجمیعی مواد اولیه نیز حدود ۱۶.۸ میلیون یورو صرفه‌جویی ارزی به همراه داشت که هم به بهبود تخصیص ارز و هم به کاهش بهای تمام‌شده کمک کرد.

شرکت‌های زیان‌ده به سودآور تبدیل شدند

شرکت رازک که در دو سال متوالی زیان‌ده بود، در سال ۱۴۰۴ به سود ۳۲۶ میلیارد تومانی دست یافت و در پنج ماه نخست ۱۴۰۵، سود خود را به ۷۳۵ میلیارد تومان رساند. داروسازی ابوریحان نیز سودآوری خود را طی دو سال، نزدیک به پنج برابر افزایش داده است.

کارخانجات داروپخش نیز فروش ماهانهٔ خود را از ۲۷۰ تا ۳۰۰ میلیارد تومان به مرز ۳ همت در شهریورماه امسال رسانده است. سود خالص این شرکت که در سال ۱۴۰۳ حدود ۵۴۳ میلیارد تومان بود، در پنج ماه ابتدایی سال جاری به ۴.۲ همت افزایش یافت. به تأکید مدیریت ارشد گروه، اکنون هیچ یک از شرکت‌های مجموعه زیان‌ده نیستند و همگی در زمرهٔ واحدهای تراز اول بازار دارو محسوب می‌شوند.

عملکرد مالی؛ سود خالص دو برابر شد

سال ۱۴۰۴ برای این هلدینگ، سالی پُر از رکوردشکنی بود. درآمد شرکت‌های تولیدکنندهٔ محصول نهایی ۷۴ درصد، تولیدکنندگان مواد اولیه ۳۴ درصد و بخش پخش و بازرگانی ۵۱ درصد رشد داشتند. میانگین رشد سودآوری شرکت‌های تابعه به ۱۱۴ درصد رسید و سود تجمیعی آنها از ۸.۸ همت به ۱۸.۸ همت افزایش یافت. حاشیهٔ سود خالص نیز از ۱۱ درصد در ۱۴۰۲ به ۱۴ درصد در ۱۴۰۴ ارتقا پیدا کرد.

در سطح تلفیقی، درآمد عملیاتی با رشد ۵۶ درصدی از ۶۸ به ۱۰۷ همت رسید. هزینه‌های فروش و اداری ۴۱ درصد افزایش یافت و سود عملیاتی ۸۹ درصد رشد کرد. سود خالص تلفیقی نیز با جهش ۱۰۰ درصدی، از ۸.۶ به ۱۷.۲ همت رسید. دورهٔ گردش موجودی‌ها از ۵ به ۶ مرتبه بهبود یافته و مدت وصول مطالبات نیز کاهش داشته است.

شرکت اصلی؛ بدون فروش سهام، سودآورتر از همیشه

در سال‌های گذشته، شرکت اصلی برای پرداخت هزینه‌های جاری و سود سهامداران، ناچار به فروش سهام شرکت‌های تابعه بود؛ به‌گونه‌ای که در سال مالی منتهی به ۱۴۰۴، نزدیک به ۶۰۰ میلیارد تومان از محل فروش سرمایه‌گذاری‌ها تأمین شد. اما در ۲۰ ماه اخیر، هیچ فروشی از سهام زیرمجموعه‌ها صورت نگرفته و تمام درآمد شرکت اصلی از محل سود تقسیمی دریافتی بوده است.

با وجود افزایش ۳۵ درصدی هزینه‌های اداری، تعداد نیروی انسانی از ۷۲ به ۵۵ نفر کاهش یافته است. سود خالص شرکت اصلی به ۶.۷ همت رسید که با کسر اثر فروش سرمایه‌گذاری سال قبل، رشد واقعی آن حدود ۵۱ درصد بوده است. بیشترین سهم سود تقسیمی از داروپخش و ۱۷.۱ درصد از کاسپین تأمین شده است.

سبقت از رقبا در بازار سرمایه

در مقایسه با دیگر هلدینگ‌های دارویی، تیپیکو با ۱۷.۲ همت سود خالص تلفیقی، فاصلهٔ چشمگیری با گروه‌هایی چون سینا دارو (۱.۸ همت) و برکت (۳.۲ همت) دارد. در یک سال گذشته، بیشترین بازدهی در میان شرکت‌های تابعه، متعلق به داروپخش و کاسپین بوده و از میان ده شرکت برتر بورس از نظر بازدهی، شش شرکت به این مجموعه تعلق دارند.

ارزش بازار شرکت‌های تابعه از ۱۰۸ همت در دیماه ۱۴۰۳ به ۳۹۸ همت در مردادماه ۱۴۰۵ رسیده که رشد ۲۶۹ درصدی را نشان می‌دهد. صنعت داروسازی بدون احتساب تیپیکو نیز ۲۲۳ درصد رشد کرده، اما گروه توانسته از این میانگین پیشی بگیرد. شاخص کل بورس در همین بازه ۹۹ درصد رشد داشته، در حالی که رشد نماد تیپیکو ۲۲۷ درصد بوده و ارزش بازار آن از ۳۰ به ۹۸ همت رسیده است.

افزایش سرمایه؛ تحول ساختاری در گروه

طی ۲۰ ماه اخیر، حدود ۲۰ مجمع فوقالعاده و ۲۰ افزایش سرمایه در شرکت‌های تابعه برگزار شده و سرمایهٔ ثبت‌شدهٔ آنها با رشد حدود هفت‌برابری از ۳.۵ همت به ۲۴ همت رسیده است. در شرکت اصلی نیز پس از پنج سال، سرمایه از ۱۱۰۰ میلیارد تومان به ۳۲۰۰ میلیارد تومان افزایش یافت. همچنین برای نخستین بار، تمام مجامع سالانهٔ شرکت‌های تابعه در موعد مقرر و بدون بند و شرط برگزار شدند.

انرژی پاک و عرضهٔ اولیه

برای مقابله با چالش‌های تأمین برق و گاز، پروژه‌هایی برای تولید ۲۰ مگاوات برق از انرژی‌های تجدیدپذیر در دست اجراست. همچنین مجوز عرضهٔ اولیه برای شرکت پخش اکسیر دریافت شده و مذاکرات برای ورود به فرابورس در جریان است.

تحقیق و توسعه؛ جهش در تولید محصولات جدید

سال گذشته ۷۰ محصول جدید (۵۰ محصول نهایی و ۲۰ مادهٔ اولیه) موفق به اخذ مجوز از سازمان غذا و دارو شدند و هدفگذاری شده که در سال جاری، ۱۶۴ محصول تازه به سبد تولیدات گروه افزوده شود. هزینه‌های تحقیق و توسعه نیز برای شرکت‌های تابعه، به ترتیب ۱۴۰ و ۳۰۰ میلیارد تومان اعتبار مالیاتی ایجاد کرده که از مالیات سال آینده کسر خواهد شد.

کارنامهٔ درخشان در دوران جنگ

در ایام جنگ، این مجموعه بیش از ۵۰ درصد نیاز مراکز درمانی، دانشگاه‌های علوم پزشکی و تأمین اجتماعی را پوشش داد. کارکنان گروه روزانه ۱۷ هزار داروخانه را ویزیت می‌کردند و شبکه توزیع به‌صورت شبانه‌روزی فعال بود. با تغییر برنامهٔ تولید، ۸۳ قلم محصول درخواستی وزارت بهداشت تولید شد. در جنگ ۱۲ روزه نیز، با افزایش پنج‌برابری مصرف دارو در استان‌های میزبان، هماهنگی لجستیکی دقیقی انجام شد تا هیچ کمبودی در داروخانه‌ها رخ ندهد.

حادثهٔ توفیق دارو؛ مدیریت یک بحران

در یازدهم فروردین‌ماه ۱۴۰۵، شرکت توفیق دارو که قطب تحقیق و توسعهٔ گروه است، هدف اصابت مستقیم موشک قرار گرفت. با وجود خطر انفجار حلال‌های زیرزمینی، عملیات خارج‌سازی مواد اولیه و موجودی انبار در ساعات نخست انجام شد. هیچ‌یک از کارکنان این شرکت از مجموعه جدا نشدند و در سایر واحدها توزیع شدند. توفیق دارو با دریافت مجوز واردات و شروع تولید قراردادی، در پنج ماه اخیر حدود ۲۰۰ میلیارد تومان فروش و ۳۰ میلیارد تومان سود ثبت کرده است. بر اساس گزارش کارشناسان رسمی، خسارت وارده حدود ۲ همت برآورد شده و فرآیند بازسازی با رویکردی نوآورانه در حال انجام است.

تأمین داروی مردم؛ اولویت بی‌چون و چرا

با حذف ارز ترجیحی و جایگزینی ارز مبادلهای، حدود ۴۰ همت فشار نقدینگی به مجموعه وارد شده است. در چنین شرایطی، تأمین مواد اولیه و جلوگیری از کمبود دارو، بر هرگونه توسعه و نوسازی اولویت دارد. تأکید مدیریت بر این است که در حال حاضر، وظیفهٔ ملیِ تأمین نیاز داخلی، مقدم بر صادرات است و تمرکز اصلی بر حفظ آرامش بازار دارویی کشور قرار دارد.

پنج ماه نخست ۱۴۰۵؛ تداوم رشد

در این دوره، درآمد عملیاتی گروه با رشد ۱۵۳ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، به ۱۲۲ همت رسید. سود تجمیعی شرکت‌های تابعه از ۶.۲ به ۲۱ همت افزایش یافت و حاشیهٔ سود خالص به ۱۷ درصد ارتقا پیدا کرد. در واقع، تنها در پنج ماه، معادل ۱۱۲ درصد کل سود سال گذشتهٔ شرکت‌های تابعه محقق شده است.

چشم‌انداز ۱۴۰۶؛ شش هدف بزرگ

مدیریت ارشد گروه، شش برنامهٔ کلیدی را برای سال مالی پیش‌رو ترسیم کرده است:

• دستیابی به سود تلفیقی ۵۰ همتی و تبدیل به سودآورترین هلدینگ شستا؛
• سرمایه‌گذاری در حوزهٔ داروهای زیست‌فناور؛
• افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌های بلندمدت؛
• بازنگری در برنامه‌های تولید با تأکید بر فروش کیفی؛
• اصلاح ساختار بنگاه‌داری با حفظ زنجیرهٔ ارزش؛
• توسعهٔ سامانه‌های اطلاعاتی مبتنی بر هوش مصنوعی برای تصمیم‌گیری دقیق‌تر.

به گزارش کیوسک خبر، تیپیکو در یک سال، از مدیریت بحران به خلق رکورد رسید؛ سود دو برابر شد، ارزش بازار ۲۲۷٪ رشد کرد و ۶ شرکت زیان‌ده به سودآوری تبدیل شدند. هدف ۵۰ همتی در سال آینده، نشان از عزمی جدی دارد، اما تحقق آن در گرو تداوم نقدینگی و مدیریت هزینه‌هاست. مسیر صعودی آغاز شده، اما هنوز تا قله فاصله است.

نویسنده: مهدی صالحی طاهری