یک پژوهشگر از اجرای طرح «موسیقی و مراسم آیینی زار در مقام گونه‎ای از موسیقی درمانی »خبرداد و تصریح کرد: مراسم زار را باید به‎عنوان یک مراسم سنتی باستانی و یک نوع روش تخلیۀ فشارها و بیماری‎های روحی پاس داشت.

به گزارش کیوسک خبر به نقل از ایلنا، طلایه رویایی (عضو هیأت علمی گروه پژوهشی هنرهای سنتی پژوهشگاه و مجری طرح «بررسی موسیقی و مراسم آیینی زار») گفت: حاشیۀ خلیج فارس دارای تنوع موسیقایی بسیار گسترده‌ای بوده که در بیشتر موارد در ارتباطی تنگاتنگ با مراسم آیینی آن شکل گرفته و رواج پیدا کرده است. مراسم زار را باید به‎عنوان یک مراسم سنتی باستانی و یک نوع روش تخلیۀ فشارها و بیماری‎های روحی پاس داشت.

او افزود: این پژوهش با در نظر داشتن نقش آیین و موسیقی آیینی بر زندگی و باورهای مردم سواحل جنوب، به مراسم زار می‌پردازد که موسیقی و آیین‎های ویژه‌اش به آن خصلتی جادویی می‌بخشد، به طوری که انتظار درمان‌گری و شفابخشی ازآْن می‌رود و در حقیقت به گونه‌ای موسیقی درمانی تبدیل می‎شود.

این پژوهشگر تصریح کرد: با توجه به دورشدن علوم انسانی از باورها و سنت‎ها به بهانۀ خرافی و غیرعقلانی بودن، خطر از بین رفتن آیین‌هایی از این دست با تمامی جنبه‌های مثبت و منفی‌اش وجود دارد، به همین دلیل یکی از اهداف گروه پژوهشی هنرهای سنتی پژوهش پیرامون این گونه سنن و آیین‌ها در جهت معرفی دقیق‌تر و مطالعۀ عمیق‌ترآن‌ها است.

رویایی اظهار داشت: در فرض این پژوهش  مراسم زار ، آیینی با هدف خارج کردن بادها و هواهایی که در حقیقت روان پریشی‌هایی‌اند که بر اثر زندگی سخت و پرمرارت، اهالی جنوب و وابستگی این زندگی به طبیعت عجیب متلون دریا، دچارش می‌شوند است. 

وی خاطرنشان کرد: مراسم زار جدا از جزییات آیینی مبتنی بر انواع موسیقی کوبه‌ای و نوعی حرکات موزون متناسب با آن است که می‌تواند آن را به مثابه گونه‌ای موسیقی درمانی در نظر گرفت.

عضو هیأت علمی گروه هنر های سنتی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری اظهار داشت: از نظر مردم بومی جنوب بادها، قدرت‌هایی هستند که دنیای درون خاک و برون خاک همه در اختیار آنها است و تمام موجودات خیالی و همۀ آن‎هایی که به چشم نمی‎آیند، پری‌ها دیوها ،ارواح نیک و بد، همه باد یا خیال یا هوا اند و آدم‌ها اسیر و شکار بادهایی اند که خوب یا بد هستند.

وی خاطرنشان کرد: سواحل و جزیره‌ها مسکن این بادهاست که بیشترشان از آفریقا و هند و عده‌ای دیگر از عربستان و جزایر می‌آیند و هر کسی دچار این بادها شود باد او را مرکب خود ساخته است.

او با بیان اینکه اغلب سیاهان و جاشوان و فقرا گرفتار زار می‎شوند و ابتلا به یکی از زارها با علائم به‎خصوصی شروع می‎شود، تصریح کرد: مثلاً باد «متوری» با حمله‎ قلبی، «دینگ مارو» با سر درد و چشم‎ درد، «بو مریم» با کمر درد و «دای کتو» با بی‎حرکتی و در خود فرورفتگی (اُتیسم) همراهند که طبیب قادر به معالجۀ این ناراحتی‎ها نیست و تنها بابا یا مامای زار که همیشه سیاه هستند می‎توانند مبتلایان را علاج کنند.

این پژوهشگر خاطرنشان ساخت : شخص مبتلا را “مرکب” یا “فرس” می‎گویند و بابا یا ماما کسی است که ابتدا خودش مرکب چندین زار و چندین باد مختلف بوده و در اثر مرور زمان و ممارست و قدرتی که به دست آورده، توانسته بر باد مسلط و سوار شود.

او، موسیقی زار را موسیقی‌ای با تم آفریقایی دانست و افزود: سازهای مراسم زار هم‌زمان با ورود سیاهپوستان آفریقایی، به جزیرۀ خارک آورده و  برای هر زار مجلسی به‎خصوص و دهل‎های خاصی لازم است.

این پژوهشگر با اشاره به اینکه جنوب و سواحل دریاهای جنوب، شکارگاه مساعدی برای جنون ، پریشانی‎ها و آشفتگی‎های روانی است، گفت: در افتادن با دریا و ترس از گرسنگی و بی‎آبی و آن همه بیماری و مرگ و میر، خستگی کار و زندگی یک‌نواخت ساحل‎نشینان را دچار آن‌چنان خمودگی کرده که همه با هم و دور از هم، با خویشتن مشغول‎اند و برای رهایی از این وضع، جمع شدن دور هم و پناه بردن به جمع و محبت دیدن را تنها راه‎ چاره دیده‎اند و چنین بوده که آداب و مراسم زار و«اهل هوا»، آن‌چنان سریع بین مردم آن حواشی نفوذ کرده است.

رویایی افزود: زار یک نوع موسیقی‎درمانی است که در حاشیۀ جنوب به شکل بسیار فعالی دنبال می‎شود و در خیلی از نقاط جهان موسیقی‎درمانی به‎عنوان یک روش مؤثر برای درمان بیماری‎های روحی مطرح است و زار هم یکی از آن‎ها و شاید هم مؤثرترین آن‎هاست.

این پژوهشگر اظهار داشت: مراسم زار را باید به‎عنوان یک مراسم سنتی باستانی و در نهایت به‎عنوان یک نوع روش تخلیۀ فشارها و بیماری‎های روحی پاس داشت، هرچند شاید از منظری این مراسم کهن افیون مردم ضعیف و ساده‎اندیش باشد که به‌جای ریشه‎یابی مشکلات‌شان دست به دامان خرافات شده‌اند.

او خاطرنشان کرد: اما نگاه این پژوهش به این مراسم نه از چنین منظری بلکه بررسی آیینی است که علیرغم درست یا غلط بودن، کارکردی شبیه به موسیقی درمانی دارد.