نزدیک به هفت ماه پس از آغاز درگیری نظامی میان ایالات متحده و ایران، نه نشانه‌ای از پیروزی در دست است و نه نقشه راهی برای خروج. اندرو اگزم، معاون پیشین دستیار وزیر دفاع آمریکا در امور خاورمیانه، در یادداشتی برای ماهنامه آتلانتیک هشدار می‌دهد که دونالد ترامپ قصد دارد حل‌وفصل این بحران را به جانشین خود بسپارد؛ همان الگویی که در عراق و افغانستان تکرار شد و هزینه سیاسی‌اش را دولت‌های دموکرات پرداخت کردند.

به گزارش کیوسک خبر، اگر بخواهیم واقع‌بینانه به جنگ آمریکا با ایران نگاه کنیم، باید بپذیریم که این نبرد خیلی زودتر از آنچه تصور می‌شد به یک باتلاق فرسایشی تبدیل شده است. نه خبری از پیروزی سریع است و نه چشم‌اندازی برای صلح پایدار. آنچه اما بیش از همه جلب توجه می‌کند، سکوت معنادار دونالد ترامپ در قبال سرنوشت این جنگ است؛ سکوتی که به باور کارشناسان، نشانه‌ای از یک راهبرد حساب‌شده برای فرار از مسئولیت است.

اندرو اگزم، معاون پیشین دستیار وزیر دفاع در امور سیاست خاورمیانه، در تحلیلی که برای ماهنامه آتلانتیک نوشته، این موضوع را بی‌پرده مطرح کرده است: ترامپ نه برنامه‌ای منسجم برای پیروزی دارد و نه اراده‌ای برای پایان دادن به درگیری. او ترجیح می‌دهد این «باتلاق ژئوپلیتیکی» را به رئیس‌جمهور بعدی تحویل دهد و تقصیر پیامدهای فاجعه‌بارش را به گردن او بیندازد.

چرا ترامپ به دنبال خروج نیست؟

نکته جالب ماجرا اینجاست که تماس‌ها و گفت‌وگوهای دیپلماتیک هرازگاهی انجام می‌شود، اما هیچ‌کدام به نتیجه ملموسی نرسیده است. دولت ترامپ نه نقشه راه شفافی ارائه داده و نه توانسته اعتماد متحدانش را جلب کند. در عوض، این کشورهای حاشیه خلیج فارس هستند که بیشترین فشار را برای آتش‌بس وارد می‌کنند؛ بازیگرانی که اقتصادشان از این جنگ ضربه سنگینی خورده و حتی حاضرند نوعی نظارت مدیریتی ایران بر تنگه هرمز را بپذیرند. موضوعی که پیش از آغاز جنگ، حتی تصور آن هم مسخره به نظر می‌رسید.

اما چرا ترامپ اینقدر بی‌علاقه است؟ پاسخ را باید در محاسبات سیاسی داخلی آمریکا جست‌وجو کرد. با وجود ۲۷ ماه باقی‌مانده از دوره ریاست‌جمهوری او، بسیار محتمل است که ترامپ بخواهد وظیفه دردناک خروج از این باتلاق را به دولت بعدی بسپارد. اگر یک دموکرات در کاخ سفید مستقر شود، جمهوری‌خواهان با فراموشی عمدی، همه تقصیرها را به گردن او خواهند انداخت؛ همان کاری که در عراق و افغانستان کردند.

تکرار یک سناریوی تکراری

این سومین بار در قرن حاضر است که واشنگتن وارد جنگی نسنجیده در خاورمیانه بزرگ می‌شود. سرنوشت دو نبرد پیشین، درس‌های تلخی دارد که ظاهراً کسی از آنها عبرت نگرفته است.

در پرونده عراق، دولت جورج بوش پسر در سال ۲۰۰۸ توافق‌نامه وضعیت نیروها (SOFA) را امضا کرد که بر اساس آن، ارتش آمریکا متعهد شد تا پایان ۲۰۱۱ خاک عراق را ترک کند. اما اجرای این توافق به دولت باراک اوباما افتاد. با این حال، جمهوری‌خواهان سال‌ها خروج از عراق را «تصمیم شخصی اوباما» جلوه دادند و حتی ظهور داعش را به او نسبت دادند.

همین سناریو در افغانستان هم تکرار شد. توافق ۲۰۲۰ ترامپ با طالبان زمینه‌ساز خروج شد، اما هنگام خروج آشفته در ۲۰۲۱، جمهوری‌خواهان طوری سخن گفتند که گویی جو بایدن به‌تنهایی این تصمیم را گرفته است. حالا اگزم هشدار می‌دهد که ترامپ قصد دارد همین بازی را در قبال ایران تکرار کند.

هشدار درباره بازدارندگی از دست رفته

نکته نگران‌کننده‌تر اینکه ترامپ در حملات هوایی سال ۲۰۲۵، مهم‌ترین کارت بازدارندگی آمریکا یعنی تهدید به بمباران تاسیسات هسته‌ای ایران را به کار گرفت. اما برخلاف ادعایش مبنی بر «نابودی کامل»، برنامه هسته‌ای تهران فقط آسیب دید و نابود نشد. این یعنی بازسازی یک بازدارندگی نظامی باورپذیر، ماه‌ها یا حتی سال‌ها زمان خواهد برد.

اگزم معتقد است دولت بعدی آمریکا برای بازگشت به توافقی مشابه برجام ۲۰۱۵ باید خود را خوش‌شانس بداند. اما اعتمادسازی با رهبران تهران تقریباً غیرممکن خواهد بود، چون همان تندروهایی که ترامپ را به خروج از برجام در ۲۰۱۸ واداشتند، او را به سوی دو جنگ در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ سوق دادند و همچنان در بدنه حزب جمهوری‌خواه نفوذ زیادی دارند.

تنگه هرمز؛ بازدارنده غیرهسته‌ای؟

این کارشناس دفاعی ابراز امیدواری کرده که تسلط ایران بر تنگه هرمز و توان مسدودسازی آن، برای تهران به عنوان یک بازدارنده غیرهسته‌ای موثر عمل کند. به باور او، این توانایی می‌تواند نیاز ایران به سلاح اتمی را برای جلوگیری از حملات مشترک واشنگتن و تل‌آویو برطرف سازد.

حافظه کوتاه سیاستمداران آمریکایی

اگزم در پایان یادداشتش، انتقاد تندی به حافظه تاریخی کوتاه‌مدت جامعه سیاسی آمریکا وارد کرده است. او می‌گوید همان معماران اشتباهات محاسباتی پس از ۱۱ سپتامبر، بار دیگر به تئوریسین‌های کارزار ترامپ تبدیل شده‌اند. این واقعیت، فرافکنی شکست جنگ با ایران و انداختن مسئولیت آن به گردن رئیس‌جمهور بعدی را به یک «کارت سیاسی برنده» برای ترامپ تبدیل خواهد کرد.

به گزارش کیوسک خبر، آنچه از این تحلیل برمی‌آید، تصویری نگران‌کننده از آینده جنگ آمریکا با ایران است. ترامپ نه برنامه‌ای برای پیروزی دارد و نه اراده‌ای برای خروج. او ترجیح می‌دهد این بحران را به دولت بعدی بسپارد و از هزینه‌های سیاسی آن فرار کند. در این میان، کشورهای حاشیه خلیج فارس و مردم منطقه هستند که تاوان این بی‌تدبیری را می‌پردازند. تاریخ نشان داده که تکرار سناریوی عراق و افغانستان، نه تنها مشکلی را حل نمی‌کند، بلکه بر دامنه بحران می‌افزاید. سوال اینجاست: آیا سیاستمداران آمریکایی بالاخره از این چرخه تکراری درس خواهند گرفت؟