هزینه گاز صنعت فولاد ۵۳ برابر شد/ هشدار انجمن تولیدکنندگان درباره ورشکستگی فولادسازان

به گزارش کیوسک خبر، انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران بهعنوان نهاد صنفی فعالان این حوزه، نقش دفاع از حقوق تولیدکنندگان، پیگیری مطالبات آنها و ارائه دیدگاههای کارشناسی به تصمیمگیران را بر عهده دارد. این انجمن با حضور پررنگ بخش خصوصی در هیئتمدیره، کمیتههای تخصصی از جمله کمیته بهرهوری و همکاری با انجمنهای مرتبط مانند انجمن سنگآهن، تلاش میکند صدای رسای تولیدکنندگان فولاد باشد و با انتقال واقعیتهای این صنعت، زمینه استفاده از دادههای دقیق در تصمیمگیریهای دولتی را فراهم کند. گزارش پیشرو، محورهای اصلی سخنان دبیر این انجمن در نمایشگاه ایرانمتافو را تشریح میکند.
انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران در سومین روز از بیستوسومین نمایشگاه بینالمللی ایرانمتافو، میزبان فعالان و اصحاب رسانه در غرفه شرکت فولاد خوزستان بود. دکتر احمد دنیانور، دبیر این انجمن، در این نشست با اشاره به روند توسعه صنعت فولاد کشور گفت: «زمانی که نخستین دوره نمایشگاه متافو برگزار شد، ظرفیت تولید فولاد کشور حدود ۱۰ میلیون تن بود، اما امروز با تلاش فعالان این صنعت، ظرفیت تولید به حدود ۴۵ میلیون تن و تولید محققشده به حدود ۳۳ میلیون تن رسیده است.» وی این دستاورد را حاصل سرمایهگذاری و تلاش فعالان بخش دانست و تأکید کرد که باید مورد توجه و قدردانی قرار گیرد.
نگاه نادرست به صنعت فولاد
دنیانور با بیان اینکه یکی از مهمترین مشکلات صنعت فولاد، نگاه نادرست برخی تصمیمگیران به این صنعت است، تصریح کرد: «متأسفانه این تصور وجود دارد که فولادسازان از رانت، انرژی ارزان و زیرساختهای کافی برخوردارند و سودهای قابل توجهی کسب میکنند؛ در حالی که واقعیتهای اقتصادی این صنعت با چنین تصوری فاصله دارد.» وی افزود: «صنعت فولاد از تمام ظرفیتهای خود برای تولید، توسعه و حتی بازسازی واحدهای آسیبدیده استفاده میکند، اما برخی اطلاعات نادرست موجب شکلگیری دیدگاههای غیرواقعی درباره این صنعت شده است. به همین دلیل، اصلاح نگاه دولتمردان و ارائه اطلاعات دقیق به تصمیمگیران را در اولویت برنامههای خود قرار دادهام.»
خلأ متولیگری و سیاستگذاری
دبیر انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران درباره نقش این انجمن در سیاستگذاریهای کلان صنعت فولاد اظهار کرد: «پس از تشکیل سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو)، قرار بود سیاستگذاری حوزه فولاد و صنایع معدنی در این سازمان متمرکز شود، اما بهمرور نقش سیاستگذاری ایمیدرو کمرنگ شد و این سازمان بیشتر به سمت فعالیتهای هلدینگی حرکت کرد.» وی افزود: «در نتیجه، صنعت فولاد تا حد زیادی با خلأ متولیگری و سیاستگذاری مواجه شده است. در چنین شرایطی، انجمن تولیدکنندگان فولاد بهعنوان خانه صنفی فعالان این صنعت، وظیفه دارد از منافع اعضای خود دفاع کند و مطالبات آنها را پیگیری کند.» دنیانور با اشاره به حضور پررنگ بخش خصوصی در هیئتمدیره انجمن تصریح کرد: «تلاش خواهیم کرد از این ظرفیت برای اثرگذاری بیشتر در تصمیمسازیهای دولت استفاده کنیم. انجمنها بهطور مستقیم سیاستگذار نیستند، اما میتوانند با ارائه دیدگاههای کارشناسی و مشورتی، در شکلگیری تصمیمات صحیح نقشآفرینی کنند.»
آسیب حملات نظامی به واحدهای فولادی
دنیانور با اشاره به آسیبهای واردشده به برخی واحدهای بزرگ فولادی کشور در جریان حملات نظامی اخیر گفت: «صنعت فولاد در یکی از دشوارترین شرایط خود طی ۲۰ تا ۳۰ سال گذشته قرار دارد. دو مجموعه بزرگ فولادی کشور، فولاد خوزستان و فولاد مبارکه، هدف حمله قرار گرفتند و بخشهایی از تأسیسات آنها آسیب دید.» وی افزود: «خوشبختانه با تلاش و همت کارکنان و مدیران این دو مجموعه، فرآیند بازسازی و احیای واحدهای آسیبدیده انجام شد و فعالیت تولیدی آنها از سر گرفته شد.» وی با بیان اینکه انجمن نمیتواند درباره تصمیماتی که اختیار آنها در دست دولت است وعده قطعی بدهد، اظهار کرد: «وظیفه ما اثرگذاری بر تصمیمسازیها، دفاع از حقوق تولیدکنندگان و تلاش برای اتخاذ تصمیمات مبتنی بر اطلاعات صحیح است.»
محدودیت انرژی؛ چالش نخست فولادسازان
دنیانور در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از نحوه تخصیص انرژی به صنایع فولادی گفت: «سهم صنعت فولاد از کل مصرف گاز کشور حدود هفت درصد است، اما با وجود این سهم، در تابستان محدودیت برق و در زمستان محدودیت گاز در اولویت نخست متوجه این صنعت میشود.» وی ادامه داد: «این در حالی است که رئیسجمهور بر ضرورت تأمین برق و گاز صنایع تأکید کرده است، اما در عمل با بروز هرگونه ناترازی، نخستین تصمیم، محدود کردن انرژی واحدهای تولیدی است.» دبیر انجمن با اشاره به پیامدهای اجتماعی و اقتصادی این محدودیتها اظهار کرد: «قطع انرژی به معنای توقف تولید و بیکار شدن کارگران است. همانطور که در یکی از اظهارات مطرحشده در فضای عمومی نیز یک کارگر از مسئولان خواسته بود به جای قطع نان کارگران، برای مدیریت مصرف انرژی راهکار دیگری در نظر بگیرند.»
افزایش ۵۳ برابری قیمت گاز
دنیانور با انتقاد از افزایش همزمان قیمت انرژی و محدودیت در تأمین آن گفت: «طی پنج سال گذشته قیمت گاز مصرفی صنعت فولاد حدود ۵۳ برابر شده و تنها در یک سال اخیر نیز افزایش حدود ۳.۵ برابری را تجربه کرده است. به این ترتیب، تولیدکنندگان نهتنها در بخشهایی از سال به انرژی مورد نیاز خود دسترسی ندارند، بلکه باید هزینه بسیار بیشتری نیز برای انرژی تأمینشده پرداخت کنند.» وی هشدار داد: «تداوم این وضعیت، واحدهای فولادی را با زیانهای سنگین و خطر ورشکستگی مواجه میکند. از سوی دیگر، بسیاری از شرکتهای بزرگ فولادی در بازار سرمایه حضور دارند و سهام آنها متعلق به مردم است؛ بنابراین، آسیب به این شرکتها در نهایت به سهامداران نیز منتقل میشود.»
واردات گاز و تأمین مستقل انرژی
دبیر انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران درباره پیشنهاد واردات گاز از ترکمنستان نیز گفت: «این موضوع از سوی دولت مطرح شده، اما همچنان پرسشهایی درباره امکان تأمین گاز از سوی ترکمنستان و همچنین فراهم بودن زیرساختهای لازم برای انتقال آن وجود دارد که باید بهصورت شفاف مشخص شود.» وی در پاسخ به پرسشی درباره برنامه فولادسازان برای تأمین مستقل انرژی اظهار کرد: «تولید برق و تأمین گاز وظیفه اصلی فولادسازان نیست. وظیفه یک واحد فولادی، تولید محصول فولادی است و نمیتوان انتظار داشت این مجموعهها همزمان مسئولیت تأمین زیرساختهای انرژی کشور را نیز بر عهده بگیرند.» دنیانور افزود: «تأمین انرژی از وظایف حاکمیتی است و اگرچه دولت در سالهای گذشته تلاش کرده بخشی از این مسئولیت را به صنایع منتقل کند، اما تولیدکنندگان فولاد در اصل مصرفکننده انرژی هستند و کاهش یا قطع انرژی مورد نیاز، به یکی از چالشهای اساسی آنها تبدیل شده است.»
صادرات مواد خام و همکاری با انجمن سنگآهن
دنیانور در بخش دیگری از سخنان خود درباره صادرات مواد خام و همکاری با انجمن سنگآهن ایران گفت: «انجمن تولیدکنندگان فولاد تلاش میکند با همکاری انجمن سنگآهن، میزان صادرات مواد خام را به حداقل برساند؛ البته این موضوع باید با حفظ شرایط اقتصادی و منافع بنگاههای فعال در حوزه سنگآهن و کنسانتره دنبال شود.» وی تأکید کرد: «هدف نهایی باید این باشد که مواد خام در داخل کشور به محصولات نهایی با ارزش افزوده بالاتر تبدیل شوند و سپس محصولات فرآوریشده به بازارهای صادراتی راه پیدا کنند.»
بهرهوری و کاهش آلایندگی
دنیانور همچنین درباره برنامههای انجمن در حوزه بهرهوری و کاهش آلایندگی گفت: «در انجمن تولیدکنندگان فولاد، کمیته تخصصی بهرهوری با حضور کارشناسان فنی و متخصصان واحدهای فناوری شرکتهای عضو فعالیت میکند و نشستهای دورهای برای بررسی راهکارهای افزایش راندمان و کاهش آلایندهها برگزار میشود.» وی افزود: «هماندیشی میان متخصصان فناوری شرکتهای فولادی برای ارتقای بهرهوری از برنامههای مستمر انجمن بوده و این روند در دوره جدید نیز ادامه خواهد داشت.»
افت تولید و ریشههای ناترازی انرژی
دبیر انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران در پاسخ به پرسشی درباره میزان افت تولید فولاد کشور اظهار کرد: «حملات صورتگرفته به واحدهای فولاد خوزستان و فولاد مبارکه آسیبهای جدی به کورهها و بخشهای مختلف تولید وارد کرد. تنها فولاد خوزستان بیش از ۷۰۰ هزار تن از ظرفیت تولید خود را از دست داده است.» وی با اشاره به برآوردهای تولید در سال جاری گفت: «از ابتدای سال تاکنون، تولید فولاد کشور با کاهش قابل توجهی مواجه شده و بخشی از این افت ناشی از آسیبهای واردشده به واحدهای تولیدی و بخشی دیگر ناشی از محدودیتهای انرژی است.»
دنیانور در تشریح ریشههای ناترازی انرژی در صنعت فولاد گفت: «توسعه صنعت فولاد در کشور با سرعت دنبال شد، اما توسعه زیرساختهای مورد نیاز، از جمله میادین گازی و نیروگاههای تولید برق، متناسب با رشد ظرفیت تولید پیش نرفت. البته تحریمها نیز در ایجاد این شرایط بیتأثیر نبودهاند.» وی اضافه کرد: «در حال حاضر میزان مصرف انرژی در کشور از ظرفیت تولید و تأمین آن فراتر رفته و همین موضوع موجب شده صنعت فولاد با محدودیتهای جدی در تأمین برق و گاز روبهرو شود.»
دنیانور در پایان با تأکید بر ضرورت مدیریت مصرف انرژی در بخشهای مختلف کشور گفت: «یکی از حلقههای مفقوده در مدیریت انرژی، بهرهوری است. پایین بودن قیمت انرژی در بخش خانگی نیز موجب شده انگیزه کافی برای مدیریت مصرف وجود نداشته باشد.» وی افزود: «در برخی مناطق حتی شاهد مصرف غیرضروری گاز هستیم، در حالی که واحدهای صنعتی برای ادامه فعالیت با محدودیت مواجهاند. به اعتقاد من، مدیریت مصرف و ارتقای بهرهوری باید در تمام بخشهای مصرفکننده انرژی مورد توجه قرار گیرد و نهادهای مسئول نیز با ارائه الگوهای اجرایی، زمینه اصلاح این وضعیت را فراهم کنند.»
از ناترازی انرژی تا خلأ متولیگری؛ فولاد ایران در دوراهی بقا و ورشکستگی
آنچه از سخنان دبیر انجمن تولیدکنندگان فولاد برمیآید، تصویری چندلایه از بحرانی است که تنها به قیمت گاز خلاصه نمیشود: رشد ظرفیت تولید از ۱۰ به ۴۵ میلیون تن بدون توسعه متناسب زیرساختهای انرژی، خلأ متولیگری پس از عقبنشینی ایمیدرو از سیاستگذاری، آسیبهای فیزیکی ناشی از حملات به دو قطب فولادی کشور و در نهایت، افزایش ۵۳ برابری هزینه گاز در پنج سال، زنجیرهای از فشارها را شکل داده که حاشیه سود فولادسازان را بهشدت فرسوده کرده است.
نکته کلیدی سخنان دنیانور، هشدار درباره انتقال این زیان به بازار سرمایه و سهامداران خرد است؛ به این معنا که بحران انرژی فولاد دیگر یک مسئله صنفی نیست، بلکه ابعادی اجتماعی و مالی دارد. در سوی دیگر، انتقاد او به اولویتگیری قطع انرژی صنایع در شرایط ناترازی، پرسشی بنیادین درباره عدالت در توزیع انرژی و کارایی سیاستهای مدیریت مصرف مطرح میکند. به نظر میرسد بدون اصلاح نگاه تصمیمگیران به این صنعت، شفافسازی دادهها و بازتعریف نقش حاکمیت در تأمین انرژی، تداوم مسیر فعلی میتواند دستاورد دو دههای فولاد ایران را در معرض خطر قرار دهد.

