هشدار دیرهنگام؛ چرا رشد اقتصادی جهان به تورم ساختاری گره خورده است

به گزارش کیوسک خبر، برای ماهها، بازارهای مالی جهان با یک اطمینان خوشبینانه به آینده نگاه میکردند: سرمایهگذاریهای عظیم در زیرساختهای هوش مصنوعی، موتور محرکهای تازه برای رشد اقتصادی خلق کرده است. این تصویر امیدوارکننده اما اکنون با پرسشهای جدیتری مواجه شده است. صندوق بینالمللی پول در ارزیابیهای اخیر خود تأیید کرده که اقتصاد جهانی همچنان مقاوم است، اما این مقاومت به مرزهای خود نزدیک میشود و ذخایر مالی و انرژی کشورها در حال تخلیه است . نکته نگرانکنندهتر آن است که این رشد، به شکلی خطرناک به یک محرک واحد وابسته شده است؛ وضعیتی که یک مقام ارشد اقتصادی آن را به «ایستادن روی یک پا» تشبیه کرده است .
سرابی به نام رونق فناورانه
مشکل اصلی از آنجا ناشی میشود که سیاستگذاران پولی، رشد حبابی بخش فناوری را به عنوان تکیهگاهی برای جبران پیامدهای منفی تنشهای منطقهای و فشار هزینهها قلمداد کردهاند. گزارشهای رسمی نشان میدهد که سرمایهگذاری در مراکز داده و زیرساختهای هوش مصنوعی، سهم قابل توجهی در رشد اقتصادی ایفا کرده است. با این حال، همین گزارشها هشدار میدهند که بازدهی این سرمایهگذاریهای کلان ممکن است با انتظارات فعلی فاصله داشته باشد. صندوق بینالمللی پول در گزارش ثبات مالی خود، اصلاح قیمت داراییهای مرتبط با هوش مصنوعی را به عنوان یکی از سه ریسک اصلی که میتواند ثبات مالی را متزلزل کند، شناسایی کرده است .
این وابستگی مفرط، اقتصاد جهان را در برابر کوچکترین تکانههای فناورانه آسیبپذیر کرده است. زمانی که بخش بزرگی از رشد به یک صنعت خاص گره بخورد، هر نشانهای از ضعف در آن صنعت میتواند به سرعت به سایر بخشها سرریز شود. تحلیلها نشان میدهد که در سناریوی وخیم، unwinding سرمایهگذاری در هوش مصنوعی میتواند تولید ناخالص داخلی جهان را تا سال ۲۰۲۸ تا ۰.۴ درصد پایینتر از مسیر پایه نگه دارد . این یعنی رشدی که امروز جشن گرفته میشود، ممکن است فردا به عاملی برای انقباض تبدیل شود.
زلزله سیاسی و شکنندگی ساختارها
شکنندگی این وضعیت تنها به مسائل اقتصادی محدود نمیشود. تحولات سیاسی در ایالات متحده نشان داد که اعتماد بازارها تا چه اندازه تصنعی و آسیبپذیر است. با تقویت احتمال تصویب مقررات سختگیرانهتر برای مراکز داده و هوش مصنوعی، موجی از فروش سهام شرکتهای بزرگ فناوری آغاز شد. این واکنش سریع، پرده از یک واقعیت مهم برداشت: سرمایهگذاران به خوبی آگاهند که رونق فعلی تا حد زیادی به فضای نظارتی مساعد وابسته است.
کاخ سفید و کنگره در ماههای منتهی به انتخابات میاندورهای، عملاً هیچ اقدام قانونی مشخصی برای نظارت بر هوش مصنوعی یا مهار هزینههای انرژی مراکز داده انجام ندادند . این انفعال، نه نشانهای از ثبات، بلکه نشانهای از بلاتکلیفی بود. اکنون با تغییر موازنه قدرت سیاسی، انتظار میرود که فشارهای نظارتی افزایش یابد. برای بازارهایی که به رشد بیوقفه و بدون مانع فناوری خو گرفتهاند، این تغییر میتواند به معنای پایان یک دوره تساهل و آغاز دورهای از محاسبههای سختتر باشد.
عقبنشینی محافظهکارانه از هشدارها
نکته تأملبرانگیز در رویکرد نهادهای بینالمللی، فاصله میان هشدارهای فنی و ارتباطات عمومی آنهاست. صندوق بینالمللی پول پیشتر هشدار داده بود که توقف رونق فناوری میتواند با تشدید بحران داراییها، تولید ناخالص داخلی جهان را به شدت کاهش دهد. اما در مواضع اخیر، از بازگویی ارقام تکاندهنده گذشته خودداری شده است؛ گویا نگرانی از وحشت بازارها بر ضرورت اطلاعرسانی شفاف اولویت یافته است.
این رویه دوگانه، اعتبار نهادهای ناظر را زیر سوال میبرد. نهادهایی که میان ارائه برآوردهای واقعبینانه از بحران و مراقبت از احساسات شکننده سرمایهگذاران دستوپا میزنند، در نهایت نه به وظیفه هشداردهی خود عمل میکنند و نه میتوانند از بازارها در برابر غافلگیری محافظت کنند. پردهپوشی از خطرات بالقوه، نهتنها چالشها را حل نمیکند، بلکه فضا را برای غافلگیری سیاستگذاران در آینده فراختر میسازد.
دوگانهای که دیگر قابل انکار نیست
واقعیت این است که جهان دیگر نمیتواند میان «رشد» و «مهار تورم» یکی را انتخاب کند و دیگری را نادیده بگیرد. سالها امید بستن به افزایش ساختگی بهرهوری از طریق فناوری، اکنون به جایی رسیده که بانکهای مرکزی با حفرههای عمیق رکود تورمی مواجه شدهاند؛ حفرههایی که پیش از این زیر پوشش هیجانهای تکنولوژیک پنهان مانده بود. تورم در بسیاری از اقتصادها سرسختانه بالاست و همزمان، شتاب رشد در حال کاهش است .
بانکهای مرکزی اکنون در موقعیت دشواری قرار دارند: پذیرش رکود تحمیلی یا تن دادن به تورم افسارگسیخته. هیچیک از این دو گزینه آسان نیست، اما آنچه وضعیت را وخیمتر میکند، تأخیر در پذیرش واقعیت است. هر ماه تعویق در اتخاذ تدابیر قاطع، هزینه اصلاح را برای آینده افزایش میدهد.
به گزارش کیوسک خبر، آنچه این گزارش آشکار میکند، یک خطای راهبردی است: سیاستگذاران پولی به جای تکیه بر بنیانهای واقعی تولید، رشد اقتصادی را به جریانهای پرنوسان و حبابی فناوری گره زدند و در سایه هیجان هوش مصنوعی، نشانههای تورم ساختاری را نادیده گرفتند. برداشت من این است که مسئله اصلی نه خود فناوری، بلکه «تعویق اندیشیده» در تصمیمگیری است؛ تعویقی که در آن هشدارهای فنی قربانی مدیریت احساسات بازار میشود. نتیجه، اقتصادی است که رشدش به یک صنعت واحد وابسته شده و بانکهای مرکزی را میان رکود تحمیلی و تورم افسارگسیخته گرفتار کرده است. بحران امروز محصول کمبود ابزار نیست، محصول تأخیر در پذیرش واقعیت است.
